CPR การช่วยชีวิตขั้นพื้นฐาน
ทักษะที่ช่วยชีวิตได้ภายในไม่กี่นาที
❤️ ขั้นตอน CPR ผู้ใหญ่
ตรวจสอบ & โทรขอความช่วยเหลือ
เรียกชื่อ แตะไหล่ ถ้าไม่ตอบสนองโทร 1669 ทันที
วางตำแหน่งมือ
วางส้นมือตรงกลางหน้าอก ระหว่างหัวนม ซ้อนมืออีกข้างทับ
กดหน้าอก 30 ครั้ง
กดลึก 5-6 ซม. อัตรา 100-120 ครั้ง/นาที ให้หน้าอกยกตัวขึ้นก่อนกดต่อ
เป่าลม 2 ครั้ง
เงยหัว ยกคาง ปิดจมูก เป่าลม 1 วินาที/ครั้ง
ทำซ้ำ 30:2
กด 30 ครั้ง เป่า 2 ครั้ง วนซ้ำจนรถพยาบาลมาถึง
👶 CPR เด็กเล็ก (<8 ปี)
- !ใช้ 2 นิ้ว (ชี้+กลาง) กดหน้าอก ไม่ใช้มือทั้งหมด
- !กดลึก 4 ซม. หรือ 1/3 ของความลึกหน้าอก
- !เป่าลมเบาๆ แค่พอเห็นหน้าอกขยาย
- !อัตราเดิม 30:2 เช่นเดียวกัน
จำง่ายด้วย DR-ABC
Danger → Response → Airway → Breathing → Circulation
AED เครื่องกระตุกหัวใจ
ถ้ามีเครื่อง AED ใกล้มือ เปิดเครื่องและทำตามเสียงแนะนำ ใช้ควบคู่ CPR
การปฐมพยาบาลเบื้องต้น
ทำได้เองก่อนรถพยาบาลมาถึง
🩸 การห้ามเลือด
กดโดยตรงที่แผล
ใช้ผ้าสะอาดกด ไม่ยกออกเมื่อเลือดซึม
กดนาน 10-15 นาที
กดต่อเนื่องจนเลือดหยุด
ยกส่วนที่บาดเจ็บขึ้นสูง
ยกแขนหรือขาสูงกว่าระดับหัวใจ
ถ้าเลือดไม่หยุด
รีบไปโรงพยาบาลหรือโทร 1669
🌡️ ไข้สูง & ลมแดด
- !นำออกจากที่แดด ไปที่ร่ม อากาศถ่ายเท
- !ใช้ผ้าเย็นเช็ดตัว โดยเฉพาะคอ รักแร้ ขาหนีบ
- !ให้ดื่มน้ำเกลือแร่ถ้ารู้สึกตัวดี
- !อุณหภูมิเกิน 40°C ส่งโรงพยาบาลด่วน
🍬 คนเป็นลม/หมดสติ
- ✓จัดให้นอนราบ ยกขาสูง 30 ซม.
- ✓คลายเสื้อผ้าที่รัดแน่น ปลอกคอ เข็มขัด
- ✗ไม่ให้ดื่มน้ำขณะหมดสติ อาจสำลักได้
- ✗ไม่ฟื้นใน 2 นาที โทร 1669 ทันที
🦴 กระดูกหัก/เคล็ด
- ✓อย่าพยายามดัดกระดูกกลับเองเด็ดขาด
- ✓ใช้ไม้/วัสดุแข็งดามและพันผ้าให้มั่นคง
- ✓ประคบเย็น ลดบวม 20 นาที/ครั้ง
- ✓ไปพบแพทย์เพื่อ X-ray และรักษาต่อ
ภัยพิบัติและการเอาตัวรอด
เตรียมพร้อมก่อน ปลอดภัยกว่า
🌊 ก่อนน้ำท่วม
- 1ติดตามข่าวสารจากหน่วยงานรัฐ
- 2ปิดไฟฟ้าทันที
- 3ย้ายของมีค่าไปที่สูง
- 4เตรียมน้ำ อาหาร ยา ไฟฉาย
🌊 ระหว่างน้ำท่วม
- !ไม่เดินหรือขับรถผ่านน้ำที่ไม่ทราบความลึก
- !ระวังสัตว์มีพิษที่หนีน้ำมา งู แมลงป่อง
- !ไม่ใช้ไฟฟ้าขณะน้ำท่วม อันตรายมาก
- ✓อยู่ในที่สูง รอความช่วยเหลือ
🌊 หลังน้ำลด
- ✓ตรวจสอบความปลอดภัยของบ้านก่อนเข้า
- ✓ทำความสะอาดด้วยน้ำยาฆ่าเชื้อ
- ✓ต้มน้ำก่อนดื่มหรือใช้น้ำขวด
- !ระวังโรคฉี่หนู อย่าเดินน้ำขัง
🔥 เมื่อเกิดไฟไหม้
โทร 199 ทันที
แจ้งที่อยู่ให้ชัดเจน
ปิดประตู-หน้าต่าง
สัมผัสประตูก่อนเปิด ถ้าร้อนอย่าเปิด
หมอบต่ำ
ควันขึ้นสูง ใช้ผ้าชุบน้ำปิดปาก-จมูก
อพยพออกทันที
ใช้บันไดหนีไฟ ห้ามใช้ลิฟต์
🔥 ป้องกันไฟไหม้บ้าน
- ✓ไม่ทิ้งเตาไฟไว้โดยไม่มีคนดูแล
- ✓ถอดปลั๊กก่อนนอน
- ✓ไม่เผาขยะใกล้บ้านในฤดูแล้ง
- ✓มีถังดับเพลิงในบ้าน เรียนรู้วิธีใช้
🌏 ระหว่างแผ่นดินไหว
หยุดนิ่ง อย่าวิ่ง
หมอบลงใต้โต๊ะหรือเฟอร์นิเจอร์แข็งแรง
อยู่ห่างจากหน้าต่าง
กระจกแตกอันตราย
นอกอาคาร
ออกไปพื้นที่โล่ง ห่างต้นไม้ เสาไฟ
🌏 หลังแผ่นดินไหว
- !ระวังอาฟเตอร์ช็อก อาจเกิดหลายครั้ง
- !ตรวจรั่วแก๊ส ถ้าได้กลิ่นเปิดหน้าต่าง ออกจากบ้าน
- ✓รับฟังข้อมูลจากหน่วยงานรัฐ ไม่ตื่นตระหนก
🎒 ชุดฉุกเฉินประจำบ้าน (72 ชั่วโมง)
กำหนดจุดนัดพบครอบครัว
นัดจุดพบหน้าบ้าน และจุดสำรองนอกหมู่บ้าน ทุกคนในบ้านต้องรู้
เกมส์การแพทย์ฉุกเฉิน
ฝึกทักษะฉุกเฉินแบบสนุกสนาน
🏆 คะแนนสูงสุด
📋 เรียงลำดับขั้นตอน
แตะขั้นตอนตามลำดับที่ถูกต้องจากที่ 1 ไปจนถึงสุดท้าย
🎯 ยิงเป้า — ตอบให้เร็ว!
เลือกภาพที่ตรงกับคำถาม ก่อนเวลาหมด 5 วินาที
🃏 จับคู่สัญลักษณ์ฉุกเฉิน
แตะการ์ดเพื่อพลิก หาคู่ที่ตรงกัน!
🏭 เกมส์สถานการณ์ฉุกเฉิน
เลือกวิธีที่ถูกต้องสำหรับแต่ละสถานการณ์
✅ ถูกหรือผิด?
ความรู้ด้านการแพทย์ฉุกเฉิน
🥼 จังหวะ CPR
กด 30 ครั้ง ในจังหวะที่ถูกต้อง (100-120 ครั้ง/นาที)
🏔 แฟลชการ์ดความรู้ฉุกเฉิน
แตะการ์ดเพื่อพลิกดูคำตอบ
🔗 จับคู่อาการกับโรค
แตะอาการ แล้วแตะโรค/ภาวะที่ตรงกัน
💀 ด่านสุดท้าย
3 ชีวิต ตอบผิดเสียชีวิต — ไปได้ไกลแค่ไหน?
การสำลักและแผลไฟไหม้
ภาวะฉุกเฉินที่พบบ่อย ต้องรีบช่วย
การสำลัก — Heimlich Maneuver
ตรวจสอบ
ถามว่า "สำลักอยู่ใช่ไหม?" ถ้าไม่มีเสียง หน้าเขียว นั่นคือสำลักจริง
ยืนหลัง ล้วงแขนรัดท้อง
กำมืออีกมือประสาน วางบริเวณสะดือ-ลิ้นปี่
กระตุกขึ้นเร็วๆ
กระตุกเข้า-ขึ้น แรงๆ 5 ครั้ง จนสิ่งแปลกปลอมหลุดออก
ถ้าไม่หลุด
ทำซ้ำ หรือสลับตบหลัง 5 ครั้ง แล้วกระตุก 5 ครั้งสลับกัน
เด็กทารก (อายุ <1 ปี)
คว่ำบนแขน ตบหลัง 5 ครั้ง + พลิกหงาย กดหน้าอก 5 ครั้ง สลับกัน ห้ามกระตุกท้อง
🔥 แผลไฟไหม้และน้ำร้อนลวก
ระดับความรุนแรง
ระดับ 1: แดงเจ็บ | ระดับ 2: มีตุ่มน้ำ | ระดับ 3: ผิวดำ/ขาว ไม่รู้สึกเจ็บ (อันตราย)
ออกจากแหล่งความร้อน
ถอดเสื้อผ้าและเครื่องประดับออกรอบแผลทันที
ราดน้ำเย็น 15-20 นาที
น้ำไหลเบาๆ ไม่ใช่น้ำแข็ง ลดความร้อนในเนื้อเยื่อ
ห้ามแตะตุ่มน้ำ
ไม่ทาน้ำมัน ครีม ยาสีฟัน หรือสิ่งอื่นใดลงแผล
ไปโรงพยาบาล
แผล >หน้ามือ หรือระดับ 2-3 ต้องพบแพทย์ทันที
⚡ ไฟฟ้าช็อต
- !ห้ามสัมผัสร่างกายผู้ป่วยโดยตรง อาจโดนช็อตตาม
- ✓ตัดไฟที่แผงสวิตช์ก่อน หรือใช้วัสดุที่ไม่นำไฟฟ้าดันผู้ป่วยออก
- ✓ตรวจการหายใจ ถ้าไม่หายใจทำ CPR ทันที
- !โทร 1669 ทันที แม้ผู้ป่วยดูเหมือนปกติ อาจมีบาดเจ็บภายใน
🐦 สัตว์กัด/ต่อย
- 🐛งูกัด: อยู่นิ่ง ไม่บีบ ไม่ดูด ไม่ผูกเชือก รีบไปโรงพยาบาล
- 🐜แมลงต่อย: ดึงเหล็กในออก ประคบเย็น ถ้าแพ้รุนแรงโทร 1669
- 🐕สุนัขกัด: ล้างแผลด้วยสบู่ 15 นาที ไปฉีดวัคซีนพิษสุนัขบ้าทันที
- ✓แผลลึก เลือดไม่หยุด → ไปโรงพยาบาลทุกกรณี
ภาวะฉุกเฉินอื่นๆ ที่ควรรู้
พิษ ชัก แพ้รุนแรง รู้ก่อนช่วยได้ทัน
💊 โรคลมชัก (ชักกระตุก)
- ✓จับเวลา ถ้าชักนานเกิน 5 นาที โทร 1669 ทันที
- ✓เคลียร์พื้นที่รอบตัว ป้องกันศีรษะกระแทก
- !ห้ามกดปาก ห้ามจับยึดร่างกาย ห้ามเอาอะไรใส่ปาก
- ✓เมื่อชักหยุด จัดท่านอนตะแคง ป้องกันสำลัก
- 📌จดจำ: เริ่มชักกี่โมง นานกี่นาที แจ้งหมอ
💄 แพ้รุนแรง (Anaphylaxis)
อาการอันตราย
หายใจลำบาก หน้าบวม ลมพิษทั่วตัว ความดันตก เป็นลม — อาจเสียชีวิตได้
- !โทร 1669 ทันที นี่คือเหตุฉุกเฉินระดับสูงสุด
- ✓จัดให้นอนราบ ยกขาสูง ถ้าหายใจลำบากให้นั่ง
- 💉ถ้ามี Epi-Pen ให้ฉีดที่ต้นขา ฉีดได้แม้ผ่านเสื้อผ้า
- ✓ถามประวัติแพ้ถั่ว นม ยา แมลง เพื่อแจ้งหมอ
💊 พิษและสารเคมี
- !โทร 1669 หรือศูนย์พิษวิทยา 02-201-1083
- ✗ห้ามทำให้อาเจียนเองโดยไม่ปรึกษาแพทย์
- ✓เก็บภาชนะ/บรรจุภัณฑ์ไว้ให้หมอดู
- ✓ยาเกินขนาด: โทรหาหมอทันที ไม่รอให้มีอาการ
- ⚠️สารเคมีถูกผิว: ล้างน้ำ 15-20 นาที ถอดเสื้อผ้าออก
🏥 หัวใจวาย (Heart Attack)
- !อาการ: เจ็บหน้าอก ร้าวแขนซ้าย เหนื่อย เหงื่อออก
- !โทร 1669 ทันที ไม่รีรอ นาทีนับเป็นชีวิต
- ✓นอนพัก ไม่ออกแรง คลายเสื้อผ้าที่รัด
- 💊ถ้ามียา Aspirin 300 mg และไม่แพ้ อาจเคี้ยวกิน 1 เม็ด
- ✓ถ้าหัวใจหยุด: เริ่ม CPR ทันที ตาม 30:2
จำเบอร์โทรฉุกเฉินให้ขึ้นใจ
🚑 1669 รถพยาบาล · 🚒 199 ดับเพลิง · 💪 191 ตำรวจ · 💊 1323 สุขภาพจิต · 💉 02-201-1083 ศูนย์พิษวิทยา
โรคหลอดเลือดสมอง (Stroke)
รู้ไวช่วยได้ ทุก 1 นาทีที่ช้า สมองตายกว่า 1.9 ล้านเซลล์
🔴 FAST — จำง่าย ช่วยได้ทัน
Face — ใบหน้าตก
ให้ยิ้มแล้วสังเกต มุมปากตกข้างเดียวหรือเปล่า?
Arms — แขนอ่อนแรง
ให้ยกแขนทั้งสองข้างขึ้น แขนข้างใดข้างหนึ่งตกลงมาเองไหม?
Speech — พูดไม่ชัด
พูดประโยคง่ายๆ พูดสับสน พูดไม่ออก หรือพูดไม่รู้เรื่อง?
Time — รีบโทร 1669!
พบอาการข้อใดข้อหนึ่ง โทร 1669 ทันที บอกเวลาที่เริ่มมีอาการ
⚠️ อาการอื่นของ Stroke
- !ปวดหัวรุนแรงฉับพลัน ไม่เคยปวดแบบนี้มาก่อน
- !ตามัว มองเห็นภาพซ้อน หรือมองไม่เห็นข้างใดข้างหนึ่ง
- !เวียนหัวรุนแรง เดินเซ ทรงตัวไม่ได้ฉับพลัน
- !ชาหรืออ่อนแรงที่ใบหน้า แขน หรือขา โดยเฉพาะข้างใดข้างหนึ่ง
ทำไมต้องรีบมาก?
ยา tPA ฉีดแก้ Stroke ได้ผลดีถ้าให้ภายใน 4.5 ชั่วโมง หลังมีอาการ หลังจากนั้นโอกาสรักษาหายลดลงมาก
สิ่งที่ห้ามทำ
ห้ามให้กินหรือดื่มอะไร ห้ามนวดหรือเจ็บตัว อย่ารีบพาขับรถเองหากมีรถพยาบาล
📝 ปัจจัยเสี่ยงที่ควบคุมได้
- ✓ความดันโลหิตสูง — ศัตรูอันดับ 1 ของ Stroke
- ✓เบาหวาน — น้ำตาลในเลือดสูงทำลายหลอดเลือด
- ✓สูบบุหรี่ — เพิ่มความเสี่ยง Stroke 2-4 เท่า
- ✓ไขมันในเลือดสูง — อุดตันหลอดเลือด
- ✓ออกกำลังกายสม่ำเสมอ ลดเสี่ยงได้ถึง 27%
🇿️ TIA — Mini Stroke ที่ไม่ควรมองข้าม
สัญญาณเตือนล่วงหน้า
มีอาการเหมือน Stroke แต่หายเองใน 24 ชั่วโมง อย่าชะล่าใจ! ผู้ป่วย TIA มีโอกาส 10-15% เกิด Stroke จริงภายใน 3 เดือน
- !พบแพทย์ทันทีแม้อาการจะหายไปแล้ว
- !อย่าขับรถหากเพิ่งมีอาการ
ภาวะฉุกเฉินในเด็กและผู้สูงอายุ
เด็กและผู้สูงอายุมีความเปราะบางพิเศษ ต้องดูแลต่างกัน
👶 CPR เด็กทารก (< 1 ปี)
ตรวจสอบการตอบสนอง
เรียกชื่อ ตบเบาๆ ที่ฝ่าเท้า ไม่ต้องตบไหล่แรง
โทร 1669
ส่งคนอื่นโทร ขณะที่เราเริ่ม CPR ทันที
กดหน้าอก 2 นิ้ว
ใช้นิ้วชี้+กลาง กดตรงกึ่งกลางหน้าอก ลึก 4 ซม. 30 ครั้ง
เป่าลมเบาๆ 2 ครั้ง
ครอบปากและจมูกทารกพร้อมกัน เป่าเบาๆ แค่พอเห็นหน้าอกขยาย
ทำซ้ำ 30:2
วนซ้ำจนทารกฟื้นหรือรถพยาบาลมาถึง
🔴 ไข้สูงในเด็ก
- !ทารก <3 เดือน ไข้ >38°C → ไปโรงพยาบาลทันที ไม่รอ
- !เด็ก >3 เดือน ไข้ >39.5°C หรือไข้นาน >3 วัน → พบแพทย์
- ✓เช็ดตัวด้วยน้ำอุ่น (ไม่ใช่น้ำเย็น) บริเวณรักแร้ ขาหนีบ หน้าผาก
- ✓ยาพาราเซตามอลขนาด 10-15 มก./กก./ครั้ง ทุก 4-6 ชั่วโมง
- !ห้ามให้แอสไพรินแก่เด็ก อันตรายมาก (Reye's syndrome)
👴 ชักจากไข้สูงในเด็ก
Febrile Seizure พบบ่อยในเด็ก 6 เดือน - 5 ปี
เป็นภาวะที่น่ากลัว แต่ส่วนใหญ่ไม่เป็นอันตราย มักหยุดเองใน 1-3 นาที
- ✓จัดให้นอนตะแคง ป้องกันสำลักน้ำลาย
- ✓เคลียร์พื้นที่ จับเวลา
- !ห้ามใส่อะไรในปาก ห้ามกดร่างกาย
- !ชักนาน >5 นาที หรือชักซ้ำ → โทร 1669 ทันที
👴 ภาวะฉุกเฉินผู้สูงอายุ
- 🦸หกล้ม: อย่าเคลื่อนย้ายถ้าปวดหลัง/คอ สงสัยกระดูกหัก โทร 1669
- !สับสนฉับพลัน: อาจเป็น Stroke, น้ำตาลต่ำ, ติดเชื้อ → พบแพทย์ด่วน
- !ขาดน้ำ: ผู้สูงอายุรู้สึกกระหายน้ำช้า เหนื่อยง่าย ปัสสาวะน้อย สีเข้ม
- ✓ยาหลายชนิด: แจ้งรายการยาที่กินอยู่ทุกครั้งที่ไปพบแพทย์
- ✓วัคซีนผู้สูงอายุ: ไข้หวัดใหญ่, ปอดอักเสบ, งูสวัด ควรฉีดครบ
ชุดปฐมพยาบาลที่บ้านควรมีอะไรบ้าง?
💉 ผ้าพันแผล · 🥊 กรรไกร/แหนบ · 💊 ยาพาราเซตามอล · 🌷 แอลกอฮอล์ 70% · 🔥 ยาแผลสด · 🤒 ผ้าก็อซ · 📈 เทปพันแผล · 🔌 ไฟฉาย · 💉 ถุงมือยาง · ★ ยาน้ำเกลือล้างตา